Әлібек Қалбай әскери бөлімге 2022 жылғы 18 сәуірде келді. Төрт күннен кейін ол қайтыс болды. Әскери ант қабылдап та үлгермеген еді. Отбасы үшін ұлының қызметтің алғашқы күндерінде неліктен қаза тапқаны туралы сұрақ бір қызметтесін жазалаумен шектелмеді.
22 сәуір: қызметтің алғашқы күндеріндегі қаза
Қалбай Жамбыл облысындағы Гвардейский гарнизонында таңғы сапқа тұру кезінде есінен танды. Госпитальда оны аман алып қалу мүмкін болмады. КТК мәліметінше, 18 жастағы сарбаз әскери ант қабылдамаған еді.
Мамырдың басында Бас әскери прокуратура онымен бірге шақырылған қызметтесінің ұсталғанын хабарлады. Ведомство куәлардың жауаптары мен сараптамалар зорлық салдарынан болған өлімді растағанын мәлімдеді. Іс әскери қызметшілер арасындағы жарғылық қарым-қатынас қағидаларын бұзып, адам өліміне әкеп соғу дерегі бойынша тергелді.
Тоғыз жылдық жаза апелляцияда өзгермеді
2023 жылғы 10 сәуірде Алматы гарнизонының әскери соты Айболат Аманжоловты тоғыз жылға бас бостандығынан айырды. Сотталушы біреу болды. Азаттық қорғау тарапының айыптаумен келіспегенін де хабарлады.
2023 жылғы 1 маусымда апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды, деп жазды Kursiv. Осы жарияланымдар сот ісінің бұл нәтижесін растайды. Үкім сотталған адамның жауапкершілігін белгілейді, бірақ бөлімде болған жағдайға қатысты барлық сұраққа өздігінен жауап бермейді.
Отбасы командирлердің де жауап беруін талап етті
Азаттықтың сот үкімі туралы репортажында Қалбайдың жақындары бір ғана адамның сотталғанымен келіспегені, сержанттар мен офицерлердің жауапкершілігін анықтауды талап еткені айтылады. Бұл – отбасының ұстанымы. Ол басқа адамдардың кінәсі сотта дәлелденді дегенді білдірмейді.
Үкім шыққанға дейін де туыстары лауазымды адамдарға қатысты істің барысы түсіндірілмей отырғанын айтқан. КТК-ға сілтеме жасаған NewTimes Бас әскери прокуратура өкілінің жауабын келтірді: бөлім командирі мен оқу ротасының командирі қызметінен босатылып, тағы екі басшыға қатаң сөгіс жарияланған. Бұл тәртіптік шаралар командирлерге қатысты қылмыстық үкім емес.
Жарияланған үкімнен тыс қалған сұрақтар
Қаралған жарияланымдардан туыстары айтқан лауазымды адамдарға қатысты тергеудің қалай аяқталғаны анық емес. Жаңа келген сарбаздарды сол төрт күнде бақылау қалай ұйымдастырылғаны жөніндегі қорытындылар да берілмеген.
Бұл оқиғаны түсіну үшін нақты жауаптар қажет: командирлердің қандай міндеттері тексерілді, қандай шешімдер қабылданды және отбасы сол шешімдердің негізін түсіндіретін құжаттарды алды ма? Жарияланымда жауаптың болмауы тексеру жүргізілмегенін дәлелдемейді.
Марат Баркуловтың қазасына қатысты істе отбасы кісі өлтіруді саралау мен жазаның қатаңдығына келіспеді. Қазір жақынынан айырылған отбасыларға алғашқы өтініштер мен құжаттар туралы жадынама арналған.
Қандай құжаттар әзірге жоқ
Осы материалда тексерілген соңғы сот шешімі – 2023 жылғы 1 маусымдағы апелляция. Істің толық материалдары және лауазымды адамдарға қатысты бөлек тергеудің нәтижесін көрсететін құжаттар QAZ.ARMY қолында жоқ.